![Pozitivizm Felsefe](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2023/05/tableau_louis_pasteur-900x621-1.jpg)
Pozitivizm ve Felsefe | Comte, Spencer ve Mach
Felsefede “pozitivizm”, doğruluğun sadece gözlemlenebilir gerçekler ve deneyimlerle sınırlı olduğunu savunan bir felsefi akımdır. Pozitivizm, bilim ve bilimsel yöntemlere dayanan, ölçülebilir ve deneyimlenebilir gerçekliklerin ötesindeki konuları reddeder. Bu akım, mantık ve ampirik verilere dayanarak bilgi elde etmeyi ve bilimsel düşünce yöntemini vurgular.
Pozitivizm, özellikle 19. yüzyılda Auguste Comte tarafından geliştirilmiş ve daha sonra Ernst Mach, Ludwig Wittgenstein ve Rudolf Carnap gibi düşünürler tarafından da etkilenmiştir. Pozitivistler, öznel deneyimlerin ve metafiziksel tartışmaların nesnel bir bilgi kaynağı olamayacağını savunur. Onlara göre, bilim ve gözlem yoluyla elde edilen doğrular, gerçekliği anlama ve açıklama çabalarında en güvenilir araçlardır.
Pozitivizm, bilim ve teknolojinin gelişmesine büyük katkıda bulunmuş ve bilimsel yöntemlerin önemini vurgulamıştır. Bununla birlikte, pozitivizmin eleştirileri de olmuştur. Eleştirmenler, insan deneyimini sınırlayan ve insana özgü değerleri ve anlamları ihmal eden bir yaklaşım olduğunu iddia etmişlerdir. Ayrıca, pozitivistlerin bilim dışındaki konuları reddetme eğilimlerinin bazı sınırlamaları olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, pozitivizm günümüzde yaygın olarak kabul gören bir felsefi yaklaşım değildir ve felsefi düşünce çeşitli diğer akımlar ve yaklaşımlarla birlikte gelişimini sürdürmektedir.
![Pozitivizm Comte](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2023/05/indir-4.jpg)
Auguste Comte ve Pozitivizm | İnsanlığın Üç Evresi
Auguste Comte, 19. yüzyıl Fransız düşünürüdür ve pozitivizmin kurucusu olarak kabul edilir. Comte, sosyolojinin kurucusu olarak da bilinir. Felsefesi, “pozitif felsefe” olarak adlandırdığı bir sistem üzerine inşa edilmiştir.
Comte’un felsefesinde, insanlık tarihinde üç aşama veya evre bulunduğunu ileri sürer. Bu aşamalar teolojik aşama, metafiziksel aşama ve pozitif aşamadır.
Teolojik aşamada insanlar, doğal olayların nedenlerini tanrılara ve doğaüstü güçlere atfederler. Olayları doğaüstü bir açıklama çerçevesinde anlamaya çalışırlar.
Metafiziksel aşamada insanlar, tanrıları ve doğaüstü güçleri reddederler ancak olayları soyut ilkelere ve varlık kavramlarına bağlamaya çalışırlar. Bu aşamada, insanların doğayı anlama çabaları mantık dışı spekülasyonlarla ve soyut düşüncelerle doludur.
Pozitif aşama ise Comte’un hedeflediği son aşamadır. Bu aşamada, insanlar doğayı sadece gözlem ve deneyime dayanarak anlamaya çalışırlar. Pozitif felsefe, doğal fenomenleri ve toplumsal olayları nesnel verilere, deneylere ve gözlemlere dayalı olarak açıklama çabasıdır. Bu aşamada, insanlar doğanın yasalarını keşfetmeye çalışır ve bilimsel yöntemleri kullanarak bilgi elde etmeye odaklanır.
Comte, pozitif felsefenin toplumsal sorunların çözümünde de kullanılması gerektiğini savunur. Sosyoloji disiplinini kurarak toplumu bilimsel yöntemlerle incelemeyi amaçlar. Toplumun işleyişini anlamak için sosyolojiyi kullanmak ve toplumsal düzeni iyileştirmek için bilimsel prensipleri uygulamak gerektiğini vurgular.
Comte’un felsefesi, bilim ve pozitif bilgiye dayanma gerekliliği üzerine odaklanırken, eleştiriler de almıştır. Bazı eleştirmenler, pozitivizmin insana özgü değerleri ve anlamları göz ardı ettiğini ve sadece gözlemlenebilir gerçeklere odaklandığını savunur. Ayrıca, Comte’un sosyolojiyi bir bilim olarak kurma çabaları da eleştirilere maruz kalmıştır. Ancak, Comte’un felsefesi, sosyolojinin gelişimine ve bilimsel düşünceye katkıda bulunmuş ve pozitivizmin etkisi genel olarak felsefe ve sosyal bilimlerde hissedilmiştir.
![spencer](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2023/05/NPG_NPG_4092-001.jpg)
Herbert Spencer Felsefesi | Evrim Kuramı
Herbert Spencer, 19. yüzyıl İngiliz düşünürüdür ve sosyal Darwinizm olarak bilinen bir felsefi yaklaşımın önde gelen temsilcilerinden biridir. Spencer’ın felsefesi, evrim teorisiyle sosyal, biyolojik ve felsefi düşünceleri birleştirir.
Spencer, Charles Darwin’in evrim teorisini, sosyal organizmalar ve toplumlar üzerine uygulamaya çalışır. Ona göre, toplumlar da evrimleşen canlı organizmalardır ve doğal seleksiyon sürecine tabidirler. Spencer, bu düşüncelerini “hayatta kalan en uyumlu” ilkesi üzerine kurar. Buna göre, toplumlar ve bireyler, çevreleriyle en iyi uyum sağlayabilen özelliklere sahip oldukça hayatta kalmaya devam ederler.
Spencer’ın felsefesi, toplumların doğal bir evrim süreciyle gelişeceği ve daha karmaşık hale geleceği fikrini ileri sürer. Ona göre, toplumsal değişim ve ilerleme, rekabet ve doğal seleksiyon yoluyla gerçekleşir. Bu nedenle, Spencer, devlet müdahalesini ve sosyal reformları eleştirir ve bireysel özgürlüğe, rekabete ve piyasa güçlerine dayanan bir toplumsal düzenin tercih edilmesini savunur.
Spencer’ın felsefesi, toplumun ve bireylerin doğal yasalar tarafından yönetildiği düşüncesine dayanır. İnsanların özgür iradeleriyle kendi hayatlarını şekillendirebilecekleri ve başarı veya başarısızlıklarının sonuçlarını bireysel olarak taşıyacakları fikrini benimser. Bu nedenle, devletin müdahalesinin sınırlı olması gerektiğini ve bireylerin kendi kaderlerini belirlemeleri için serbest bir şekilde rekabet etmelerine izin verilmesini savunur.
Herbert Spencer’ın felsefesi, zamanının ve sonraki dönemlerin sosyal bilimler ve felsefesi üzerinde büyük etkisi oldu. Ancak sosyal Darwinizm yaklaşımı zamanla eleştirilere maruz kaldı. Eleştirmenler, bu yaklaşımın toplumsal adaleti göz ardı ettiğini, güçlü olanın ezdiği ve zayıf olanın dışlandığı bir toplumsal düzeni teşvik ettiğini ileri sürdüler. Ayrıca, Spencer’ın evrimsel düşüncesinin, insanların sosyal ve kültürel faktörlerin etkisi altında olduklarını ve toplumun şekillendirilebileceğini dikkate almadığını iddia ettiler.
![mach pozitivizm](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2023/05/Ernst_Mach_01-1-770x454-1.jpg)
Ernst Mach Felsefesi | Pozitivizm
Ernst Mach, 19. ve 20. yüzyıllarda etkili olan Avusturyalı fizikçi ve filozoftur. Felsefesi, pozitivizm ve fenomenalizm gibi akımlardan etkilenmiştir. Mach, bilimsel bilginin temellerini, deneyimlere dayanan duyusal gözlemlerle sınırlar.
Mach’ın felsefesinde merkezi bir kavram, “fenomen”dir. Fenomenler, duyusal deneyimler ve gözlemler yoluyla algılanabilen gerçeklik parçacıklarıdır. Ona göre, bilimsel teoriler ve kavramlar, bu fenomenlere dayanmalı ve onları açıklamalıdır. Mach, fenomenlere dayalı olarak oluşturulan bilimsel teorilerin, deneyimlerle uyumlu ve deneylerle test edilebilir olması gerektiğini savunur.
Mach aynı zamanda “Mach ilkesi” olarak bilinen bir ilkeyi de geliştirmiştir. Bu ilke, bireyin algıları ve düşüncelerinin dış dünyadan ayrılamayacağını ifade eder. Yani, deneyimlerimiz ve bilgilerimiz, dış dünyadan aldığımız etkileşimlerle ilişkilidir ve dış dünyadan bağımsız bir şekilde var olamazlar.
Bunun yanı sıra, Mach, bilimin sadece gerçekliği açıklama değil, aynı zamanda keşif ve araştırma amacı taşıdığını savunur. Ona göre, bilimsel bilginin amacı, dünyayı anlama ve onunla etkileşimde bulunma sürecini iyileştirmektir.
Ernst Mach’ın felsefesi, pozitivist bir yaklaşımı benimsemesine rağmen, kendisi aynı zamanda felsefenin fiziksel olguları ve bilimsel yöntemleri anlamada sınırlı kaldığı eleştirisini yapmıştır. Ona göre, bilimsel bilgi sadece fenomenlere dayanmamalı, aynı zamanda onların arkasındaki nedenleri ve ilişkileri de anlamaya çalışmalıdır. Bu nedenle, Mach’ın felsefesi, hem pozitivizme hem de fenomenalizme eleştiriler getiren ve bilimin sınırlarını tartışan bir yaklaşımı temsil eder.
Kaynakça:
Felsefe Tarihi II. – Metin Becermen, Ali Taşkın. Sentez Yayınları
Sosyoloji Kuramları – George Ritzer
Bunları da beğenebilirsiniz
![stoacılar](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2021/02/st.jpg)
Stoacılar veya Stoa Okulu-Kutsal Akıl ve Mutlu Yaşam Rehberi
Şubat 7, 2021![Yajna](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2024/01/2017_6image_14_32_255214970yajna-500x380.jpg)
Yajna | Hint’te Kurban Anlayışı | Dıştan İçe Vazgeçiş
Ocak 20, 2024![](https://www.melisadaktilosu.com/wp-content/uploads/2021/04/gorgona-criatura-mitologica-500x380.jpg)